Dagretraite · Zaterdag 21 november 2026
Verbindend leiderschap
Aanwezigheid als je sterkste instrument
De meeste leiderschapstrainingen geven je nóg een model. Maar je fysiologische toestand beïnvloedt meetbaar de mensen om je heen — vóór je een woord zegt. Aanwezigheid is geen zachte vaardigheid; het is de meest fundamentele leiderschapscompetentie die er bestaat. Deze dag gaat over hoe jouw aanwezigheid de ruimte vormgeeft.
Meld je aan → €295 · incl. lunch, boek en werkboek · regio Utrecht · max. 15 deelnemers
De uitnodiging
Je leidt niet met wat je zegt. Je leidt met hoe je er bent.
Iedereen kent het verschil, ook zonder er woorden voor te hebben. De vergadering waarin één persoon binnenkomt en de lucht strakker wordt. De leider bij wie mensen nét iets eerlijker durven te zijn, zonder te kunnen zeggen waarom. Dat verschil zit niet in de woorden, niet in het model en niet in de agenda. Het zit in de staat van waaruit iemand aanwezig is.
Zenuwstelsels lezen elkaar — sneller dan het denken kan volgen. Voordat jij je openingszin hebt uitgesproken, heeft ieder lichaam in de ruimte al geregistreerd of het bij jou veilig is of waakzaam moet blijven. Sta jij in alarm, dan gaan de systemen om je heen mee in alarm: mensen verdedigen, presteren, houden in. Sta jij in rust, dan ontstaat er iets anders — ruimte waarin mensen kunnen denken, twijfelen, en zeggen wat er werkelijk speelt. Dat is geen metafoor; het is fysiologie, en je team ervaart haar elke dag.
Het ongemakkelijke aan dit gegeven: je kunt het niet spelen. Kalm dóén terwijl je systeem strak staat, wordt feilloos geregistreerd — en ondermijnt het vertrouwen juist. De enige weg loopt van binnen naar buiten: eerst je eigen staat leren kennen, dan leren wat die staat met een ruimte doet, en pas daarna leren hoe je haar beschikbaar houdt op de momenten die ertoe doen.
Op deze dag oefenen we geen gesprekstechnieken en delen we geen modellen uit. We werken met het instrument zelf — jouw aanwezigheid — in een groep die klein genoeg is om het effect ervan werkelijk te voelen. Want dat is de kortste samenvatting van deze dag: verbindend leiderschap is geen stijl die je aanleert, maar een staat die je belichaamt.
Wat je deze dag onderzoekt
Vier ingangen tot één waarneming.
Geen programma dat afgewerkt moet worden. Vier bewegingen die zich gedurende de dag aandienen, in een ritme dat past bij het werk.
01
Je eigen staat herkennen
Vóór je probeert die van een ander te veranderen.
02
Het veld lezen
Wat speelt er onder de woorden, in de stilte, in wat niet gezegd wordt.
03
Coregulatie
Hoe rust en veiligheid zich verspreiden wanneer de leider ze zelf belichaamt.
04
Leiden vanuit aanwezigheid
In plaats van controle — de ruimte houden waarin anderen kunnen worden wie ze zijn.
Voor wie
Voor leiders, ondernemers en teamverantwoordelijken die voelen dat sturen-van-bovenaf niet meer landt, en die willen leiden vanuit verbinding in plaats van controle.
Het ritme van de dag
Geen programma. Een ademhaling.
-
09:00
Aankomst, thee en stilte
Geen kennismakingsrondje, geen hand-outs. Je komt aan, krijgt thee, vindt een plek, ademt uit.
-
09:30
Opening — landen in je eigen staat
Een rustige introductie van het werk en van elkaar. Eerste oefening om te voelen in welke staat je bent binnengekomen — want dat is het instrument waarmee je vandaag werkt.
-
10:30
Ochtendonderzoek — de staat onder het gesprek
In duo's en in stilte. Wat registreert je lichaam van de ander vóórdat er iets gezegd is? En wat draag jij zelf uit zonder het te weten? Begeleide oefeningen om het veld te leren lezen dat er in elk contact al is.
-
12:30
Lunch in stilte
Eenvoudig en aandachtig. Eindelijk een lunch waarin niemand iets van je wil — en waarin je merkt hoeveel er te horen valt als niemand het gesprek hoeft te dragen.
-
13:30
Middagonderzoek — coregulatie in de praktijk
Het diepere werk. Wat gebeurt er in een groep wanneer één iemand werkelijk rustig aanwezig is? We onderzoeken het niet in theorie maar aan den lijve: ruimte houden, ontvangen zonder in te grijpen, leiden zonder te duwen. In een veilige groepsstructuur, begeleid, in eigen tempo.
-
15:30
Pauze met thee
Wandelen, zitten, nazinken. Niets hoeft.
-
16:00
Integratie — aanwezigheid meenemen
Hoe houd je deze staat beschikbaar in de vergadering van maandagochtend, in het moeilijke gesprek, op het moment dat iedereen naar jou kijkt? Een gezamenlijke kring met praktische verkenning, voor wie wil. Korte rituele afsluiting.
-
17:00
Sluiting
Je gaat naar huis met je boek, je werkboek, en — belangrijker — een lichamelijke herinnering aan hoe het voelt om ruimte te geven in plaats van te vullen.
Praktisch
Wat je moet weten.
Datum
Zaterdag 21 november 2026
09:00 – 17:00
Locatie
Regio Utrecht
(exacte locatie wordt bevestigd)
Investering
€295
incl. lunch, boek en werkboek
Begeleiding
Steven Stephania, samen met een ervaren co-facilitator.
Groepsgrootte
Maximaal 15 deelnemers. Klein genoeg voor persoonlijke aandacht, groot genoeg om te ervaren wat jouw aanwezigheid met een groep doet.
Veelgestelde vragen
Wat je je waarschijnlijk afvraagt.
Heb ik voorkennis nodig?
Nee. Deze dag is geschikt voor mensen die nooit eerder met deze taal hebben gewerkt, en voor mensen die er al jaren mee bezig zijn. We werken niet met theorie die je moet kennen. We werken met wat er in elk contact al aanwezig is — en dat brengt iedereen mee.
Is dit therapie?
Nee. Een retraite is geen therapeutische behandeling en vervangt geen behandeling. Het is een dag van onderzoek in een groep, met begeleiding die zorgvuldig kadert wat we wel en niet doen. Mocht je in therapie zitten of een mentale gezondheidsvraag hebben, neem dan vooraf contact op zodat we samen kunnen kijken of deze dag op dit moment passend is.
Hoe intensief is de dag?
Het werk gaat diep, maar het tempo is rustig. Er is steeds ruimte om je terug te trekken, te wandelen, of stil te zijn. Niets is verplicht. Aanwezigheid laat zich niet forceren; ze ontstaat wanneer er ruimte is — en die ruimte is op deze dag overal.
Wat als ik trauma in mijn voorgeschiedenis heb?
Werken met aanwezigheid en het zenuwstelsel kan onverwerkte ervaringen aan de oppervlakte brengen. Voor mensen met traumatische gebeurtenissen in hun voorgeschiedenis is een groepsretraite niet altijd het juiste eerste startpunt. Het werk hier is geen traumabehandeling. Als je twijfelt of deze dag op dit moment past, neem dan vooraf contact op — dan kijken we samen, zonder verplichting. Soms is een 1-op-1 traject of professionele therapeutische begeleiding eerst passender.
Wat moet ik meenemen?
Comfortabele kleding waarin je goed kunt zitten en bewegen, en een warmere laag voor de buitenmomenten — eind november kan koud zijn. Eventueel een notitieboek. Voor de rest zorgen wij. Een week voor de retraite ontvang je een praktische e-mail met details over de exacte locatie, parkeren en eventuele aandachtspunten.
Meld je aan
Zaterdag 21 november 2026.
Vul het formulier in en je ontvangt binnen drie werkdagen persoonlijk bericht met bevestiging en een betaallink. Pas na betaling is je plek definitief.
€295 · incl. lunch, boek en werkboek · max. 15 deelnemers
Nog niet klaar om aan te melden? Geen haast. Hier zijn andere wegen om te oriënteren.