Steven Stephania

DAGRETRAITE · ZATERDAG 17 OKTOBER 2026

De kunst van vertragen

Vertragen is geen luiheid en geen oplossing. Het is de poort waar het verstand niet binnenkomt en aandacht wel. Een dag om dat onderscheid te leren voelen.

MELD JE AAN →

DE UITNODIGING

De wereld vraagt om snelheid. Het leven vraagt om aandacht.

Snelheid is een verworvenheid van de afgelopen vijftig jaar. Het menselijk zenuwstelsel — dat zich in de honderdduizenden jaren daarvoor heeft gevormd — is daar nooit op gebouwd. Het kan snelheid leveren wanneer het moet, in korte stoten, met een duidelijke reden. Maar als snelheid de standaard wordt en aandacht het zeldzame, raakt iets diepers in onbalans. De waarneming verschraalt. De wereld wordt kleiner.

Vertragen is dan geen vlucht en geen luiheid. Het is een correctie op een waarnemingsmodus die wij niet meer als modus herkennen, omdat hij volledig is genaturaliseerd. We denken dat snel kijken hetzelfde is als zien. Dat snel luisteren hetzelfde is als horen. Dat snel beslissen hetzelfde is als weten. Op alle drie de punten ontstaat een verschil zodra je het tempo loslaat.

Wat de meeste mensen niet weten: vertragen is geen techniek. Je kunt het niet leren door zes ademhalingen per minuut te oefenen, hoewel dat helpt. Vertragen is een manier van waarnemen die zich vanzelf instelt zodra het zenuwstelsel registreert dat er geen acute reden meer is om snel te zijn. Het is geen prestatie. Het is wat overblijft wanneer de prestatie is opgehouden.

Op deze dag oefenen we niet hoe te vertragen. We onderzoeken wat zich aandient wanneer er niets meer gegrepen hoeft te worden. Wat je gaat horen in een gesprek waar niemand haast heeft. Wat je gaat zien in een landschap dat je tien minuten onafgebroken aankijkt. Wat zich aandient in jezelf wanneer er niets meer is dat snel moet.

WAT JE DEZE DAG ONDERZOEKT

Vier ingangen tot één waarneming

Geen programma dat afgewerkt moet worden. Vier bewegingen die zich gedurende de dag aandienen, in een ritme dat past bij het werk.

01

Het verschil tussen rust en vertraging

Rust is afwezigheid van actie. Vertraging is een aanwezige modus van waarnemen. Veel mensen denken dat ze rusten terwijl ze nog steeds in versnelling staan, alleen tijdelijk gepauzeerd. We onderzoeken het echte verschil — eerst in oefening, daarna in herkenning.

02

Aandacht zonder doel

Aandacht die ergens naartoe wil is geen aandacht meer — het is sturing. Op deze dag oefenen we aandacht zonder bedoeling. Wat zie je als je niet weet wat je zoekt? Wat hoor je als luisteren geen voorbereiding is op antwoorden?

03

Wat zichtbaar wordt zonder haast

Een groot deel van de werkelijkheid bestaat alleen voor wie de tijd neemt om het te zien. Subtiele bewegingen, nuances in een stem, de werkelijke vraag onder een opmerking. We oefenen het traag-kijken in stappen — eerst naar de natuur, dan naar elkaar, dan naar het eigen innerlijk.

04

Vertragen waar de wereld snel eist

Vertraging op een retraitedag is makkelijk. Vertraging in een werkweek is een vaardigheid. We sluiten af met de vraag hoe je deze waarneming meeneemt — niet als techniek, maar als beschikbare modus die je terugvindt wanneer je het nodig hebt.

HET RITME VAN DE DAG

Geen programma. Een ademhaling.

09:00

Aankomst, thee, en stilte

Geen kennismakingsrondje, geen handuit. Je komt aan, krijgt thee, vindt een plek, ademt uit. De vertraging begint in de drempel.

09:30

Opening — landen in een ander tempo

Een rustige introductie van het werk en van elkaar. Eerste oefening om uit het versneld-zijn te zakken voordat we het denken erbij vragen.

10:30

Ochtendonderzoek — aandacht zonder doel

In duo's en in stilte. Wat verandert er in je waarneming wanneer er niets bereikt hoeft te worden? Begeleide oefeningen om het verschil te voelen tussen kijken en zien.

12:30

Lunch in stilte

Eenvoudig en aandachtig. Eindelijk een lunch waarin niemand iets van je wil — en waarin je merkt hoe vaak je gewoonlijk de smaak voorbij eet.

13:30

Middagonderzoek — vertraging in beweging

Het diepere werk. Een wandeling in stilte gevolgd door begeleid onderzoek in de groep — wat zag je dat je doorgaans mist? Wat veranderde er in jezelf toen je niets meer hoefde te bereiken?

15:30

Pauze met thee

Wandelen, zitten, nazinken. Niets hoeft.

16:00

Integratie — vertraging meenemen

Hoe houd je deze modus beschikbaar wanneer je morgen weer in versnelling staat? Een gezamenlijke kring met praktische verkenning, voor wie wil. Korte rituele afsluiting.

17:00

Sluiting

Je gaat naar huis met je boek, je werkboek, en — belangrijker — een ander tempo dat je een tijdje vasthoudt voordat de wereld het terugvraagt.

PRAKTISCH

Wat je moet weten

DATUM

Zaterdag 17 oktober 2026

09:00 – 17:00

LOCATIE

Regio Utrecht

(exacte locatie wordt bevestigd)

INVESTERING

€295

incl. lunch, boek en werkboek

BEGELEIDING

Begeleiding door Steven Stephania, samen met een ervaren co-facilitator.

GROEPSGROOTTE

Maximaal 15 deelnemers. Klein genoeg voor persoonlijke aandacht, groot genoeg om de vertraging in een collectief te ervaren.

VEELGESTELDE VRAGEN

Wat je je waarschijnlijk afvraagt

Heb ik voorkennis nodig?

Nee. Deze dag is geschikt voor mensen die nooit eerder met deze taal hebben gewerkt, en voor mensen die er al jaren mee bezig zijn. We werken niet met theorie die je moet kennen. We werken met wat zich aandient zodra het tempo loslaat — en dat overkomt iedereen.

Is dit therapie?

Nee. Een retraite is geen therapeutische behandeling en vervangt geen behandeling. Het is een dag van onderzoek in een groep, met begeleiding die zorgvuldig kadert wat we wel en niet doen. Mocht je in therapie zitten of een mentale gezondheidsvraag hebben, neem dan vooraf contact op zodat we samen kunnen kijken of deze dag op dit moment passend is.

Hoe intensief is de dag?

Het werk gaat diep, maar het tempo is — letterlijk — rustig. Er is steeds ruimte om je terug te trekken, te wandelen, of stil te zijn. Niets is verplicht. Vertraging laat zich niet forceren; ze ontstaat wanneer er ruimte is, en die ruimte is op deze dag overal.

Wat als ik trauma in mijn voorgeschiedenis heb?

Vertragen kan onverwerkte ervaringen aan de oppervlakte brengen. Voor mensen met traumatische gebeurtenissen in hun voorgeschiedenis is een groepsretraite niet altijd het juiste eerste startpunt. Het werk hier is geen traumabehandeling. Als je twijfelt of deze dag op dit moment past, neem dan vooraf contact op — dan kijken we samen, zonder verplichting. Soms is een 1-op-1 traject of professionele therapeutische begeleiding eerst passender.

Wat moet ik meenemen?

Comfortabele kleding waarin je goed kunt zitten en bewegen, en een warmere laag voor de buitenwandeling — half oktober kan koud zijn. Eventueel een notitieboek. Voor de rest zorgen wij. Een week voor de retraite ontvang je een praktische e-mail met details over de exacte locatie, parkeren en eventuele aandachtspunten.

MELD JE AAN

Zaterdag 17 oktober 2026

Vul het formulier hieronder in. Je ontvangt binnen drie werkdagen persoonlijk bericht met bevestiging en een betaallink. Pas na betaling is je plek definitief.